Het Grote Vrolijke Stotterboek
Een serieus onderwerp met humor, beeld en vormgeving toegankelijk maken
Het Grote Vrolijke Stotterboek van schrijver Jelmer Soes is een non-fictieboek over stotteren voor kinderen. Een boek vol uitleg, ervaringen, interviews, weetjes en verhalen, over de grappige kanten van stotteren, maar ook over onzekerheid, frustratie en verdriet.
Ik verzorgde voor het boek zowel alle illustraties als het complete grafisch ontwerp. Daardoor kon ik tekst, beeld en vormgeving vanaf het begin als één geheel benaderen.
Opdrachtgever: Uitgeverij Blauw Gras
In samenwerking met: auteur Jelmer Soes
Het Grote Vrolijke Stotterboek is een luchtig en rijk geïllustreerd non-fictieboek voor kinderen van ongeveer 9 tot 12 jaar (groep 6 t/m 8). Het verkent de wereld van stotteren met humor en warmte, vol grappige weetjes, toegankelijke verhalen en duidelijke uitleg. Het boek bevat interviews met bekende Nederlanders die stotteren, beantwoordt veelgestelde “Stotter-Vragen” en sluit af met een eerlijk hoofdstuk over de uitdagingen én onverwachte voordelen van stotteren.
De ontwerp uitdaging
Hoe maak je een boek over een gevoelig en soms ingewikkeld onderwerp aantrekkelijk voor kinderen, zonder het probleem kleiner of luchtiger te maken dan het werkelijk is?
Het boek moest informeren en serieus genomen worden, maar vooral geen voorlichtingsfolder worden. Het moest een boek zijn dat kinderen zelf graag openslaan, waarin ze blijven bladeren en waarin ook gewoon gelachen mag worden. Dat vroeg om een goede balans tussen inhoud, helderheid, humor en visuele afwisseling.
Illustratie als tweede stem
Ik wilde voorkomen dat de illustraties simpelweg zouden herhalen wat er al in de tekst stond. Beeld kan veel meer doen. Daarom kregen de geïllustreerde personages regelmatig tekstballonnen waarin ze reageren op wat er in het boek wordt verteld. Soms inhoudelijk, soms relativerend en soms met een grap. Zo ontstond naast de stem van de schrijver een tweede, visuele commentaarlaag. Illustratie werd daarmee niet alleen decoratie of uitleg, maar een actief onderdeel van het verhaal en de humor van het boek.
Tekst en beeld als één ontwerp
Omdat ik zowel illustrator als grafisch ontwerper was, kon ik de complete pagina als uitgangspunt nemen. Illustraties, tekstballonnen, typografie, kaders, schema's, interviews en andere informatievormen moesten samen een helder visueel ritme vormen. Juist bij een boek met veel verschillende soorten inhoud helpt die afwisseling om informatie behapbaar te maken en het lezen licht te houden. Niet eerst een tekst vormgeven en daar vervolgens illustraties tussen plaatsen, maar tekst, beeld en vormgeving samen laten vertellen.
Een eigen visuele wereld
Over 125 pagina's moest het boek herkenbaar en coherent blijven, zonder voorspelbaar te worden. Daarom ontwikkelde ik een beeldtaal waarin dezelfde grafische principes steeds terugkomen, maar waarin voldoende vrijheid zit om per onderwerp een andere visuele oplossing te kiezen. Soms is een kleine tekening genoeg, soms werkt een strip, schema of paginagrote illustratie beter. De inhoud bepaalt de vorm. Niet andersom.
Het resultaat
Het resultaat is een boek waarin een serieus onderwerp met openheid en humor wordt behandeld, zonder de moeilijke kanten van stotteren uit de weg te gaan. Juist die combinatie werd ook door recensenten opgemerkt. De Stotterbond waardeerde het boek met vijf sterren en verschillende recensies noemen expliciet de humor, de aantrekkelijke vormgeving en de sterke wisselwerking tussen tekst en illustratie.
Voor mij laat dit project mooi zien wat illustratie kan toevoegen wanneer beeld niet alleen illustreert wat er staat, maar daadwerkelijk mee mag vertellen. Niet illustreren wat er al staat, maar met beeld, vormgeving en humor een tweede laag aan het verhaal toevoegen.
Enkele reacties uit reviews
“De tekeningen zijn net zo sprekend als de tekst.”
— De Stotterbond, ★★★★★
“De vrolijk gekleurde illustraties zorgen voor extra luchtigheid.”
— Pluizer, Karen Simaeys
“De kleuren en de heerlijke, veelzijdige illustraties van Coen Hamelink knallen je tegemoet.”
— Kinderboekenrijk / Hebban
