Ik keek laatst een video van Satori Graphics over grafisch ontwerpers en AI. Niet over illustratie specifiek, maar het meeste ervan is één op één te vertalen naar mijn eigen vak. Ik vond het de moeite waard om er eens goed over na te denken, en dat wil ik hier met je delen. Niet alleen wat er praktisch verandert, maar ook wat het met je doet, en waar dit volgens mij naartoe beweegt.

De kern van de video is simpel. AI vervangt niet in de eerste plaats vaardigheid. Het drukt vooral de onderkant van de markt weg.

Wat er verdwijnt

Het snelle, generieke werk verdwijnt. Klanten met een beperkt budget die vroeger een simpele illustratie lieten maken, genereren die nu zelf. Dat is het werk waar puur op snelheid en output werd geconcurreerd. Precies daar is AI sterk in.

Ik snap best dat dit ongemakkelijk is om te lezen als je net begint. Maar het is ook geen reden om in paniek te raken. Het gaat om een specifiek soort werk, niet om illustratie als vak.

Wat er verschuift, niet verdwijnt

Opdrachtgevers blijven illustratoren nodig hebben. Alleen verandert wat ze van je vragen. Van zelf alles produceren naar keuzes maken, resultaten sturen, consistentie bewaken over een heel project heen.

Wie zich puur blijft positioneren als uitvoerder, iemand die precies tekent wat er wordt aangeleverd, loopt daarin het meeste risico. Dat is niet cynisch bedoeld. Het is gewoon waar de verschuiving zit.

Wat overeind blijft

De video noemt een paar dingen die AI structureel mist. Ik herken ze allemaal in mijn eigen werk.

Smaak, bijvoorbeeld. Niet in de zin van trends volgen, maar in de zin van weten wat je weglaat. Bij een prentenboek is dat vaak het verschil tussen een spread die overladen aanvoelt en een spread die ademt. Die keuze om iets níet te tekenen, dat is waar AI-gegenereerd werk vaak in de fout gaat. Technisch klopt het, maar de bewuste beperking ontbreekt.

Daarnaast een eigen standpunt. Je unieke blik, je smaak, de overtuigingen die bepalen hoe je een verhaal interpreteert. AI kan een stijl imiteren. Een standpunt heeft het niet.

En dan is er nog iets dat me wel aanspreekt: creativiteit als het samenbrengen van dingen die niet voor de hand liggen. AI voorspelt vooral waarschijnlijke uitkomsten, op basis van patronen in bestaande data. Iets onwaarschijnlijks bedenken, twee werelden combineren die niemand had verwacht, dat vraagt om interesse buiten je eigen vakgebied. Theater, in mijn geval. Muziek. Architectuur misschien, of mode.

Wat AI nog niet goed kan

Een paar dingen zijn goed te herkennen als je AI-output beoordeelt. Het hallucineert details die niet kloppen. Verhoudingen verschuiven ongemerkt. Het blijft niet trouw aan een eenmaal gekozen stijl over meerdere beelden heen.

Dat laatste is precies waarom een consistente personagereeks door een heel prentenboek zo lastig blijft voor AI. Het houdt geen grip op een systeem. Wij wel, met moeite soms, maar wel.

De kant die niemand er graag bij vertelt

Er is nog iets dat los staat van deze technische kant, en dat is wat het met je doet om dit allemaal te zien gebeuren. Onzekerheid over je vak, zorgen over concurrentie, het gevoel dat jarenlange training minder waard wordt. Dat zijn geen overdreven reacties. Het is een reële, gedeelde onzekerheid binnen de hele beeldmakende beroepsgroep, geen persoonlijk tekort aan veerkracht.

Een valkuil waar ik zelf ook weleens intrap: je eigen werk vergelijken met één enkele, indrukwekkende AI-gegenereerde afbeelding. Dat is geen eerlijke vergelijking. Jouw waarde zit niet in hoe snel je een los plaatje kunt maken. Die zit in het geheel: verhaal, samenwerking, betrouwbaarheid, een stem die zich over jaren heeft ontwikkeld.

Ik zou dit ook niet in je eentje blijven verwerken. Praat erover met andere illustratoren. De kans is groot dat zij met dezelfde vragen zitten, en het normaliseert de onzekerheid, in plaats van dat die in stilte groter wordt. Blijf op de hoogte, maar bepaal zelf bewust hoe vaak en via welke bronnen. Er is een verschil tussen geïnformeerd blijven en jezelf dagelijks blootstellen aan alarmerend nieuws hierover.

Waar dit volgens mij naartoe beweegt

Niemand kan dit met zekerheid voorspellen, en ik ook niet. Maar een paar bewegingen tekenen zich volgens mij al af.

Ik verwacht niet dat AI illustratoren vervangt. Wel dat de markt verder splitst. Snel, generiek beeld verschuift richting AI. Werk waar een herkenbare, doorleefde menselijke stem voor nodig is, zoals bij een prentenboek, wordt juist waardevoller naarmate het schaarser wordt. Handwerk gaat dan van vanzelfsprekendheid naar bewust verkoopargument.

Herkomst van beeld wordt daarbij steeds belangrijker. Weten dat iets daadwerkelijk door een mens is gemaakt, met een navolgbaar proces van schetsen en revisies, wordt eerder een kwaliteitskeurmerk dan iets wat je er zomaar bij verwacht. Dat sluit aan bij de groeiende aandacht voor transparantie-eisen, zoals in de EU AI Act.

Ik zie ook dat illustratoren hun inkomen steeds vaker spreiden over meerdere bronnen in plaats van te leunen op één opdrachtenstroom, en dat internationaal werken makkelijker wordt, met zowel meer kansen als meer concurrentie tot gevolg. Geen van deze bewegingen is een garantie. Het zijn richtingaanwijzers, geen voorspellingen om je hele loopbaan blindelings op te bouwen.

Wat ik hiermee zou doen

Elke dag een kwartier iets bekijken buiten je eigen vak. Geen ander illustratiewerk, maar iets compleet anders. Een gebouw, een film, een winkelinterieur.

Schrijf voordat je begint aan een illustratie het echte doel op. Niet "een leuke tekening maken", maar wat het beeld eigenlijk moet doen bij de lezer. Ik doe dit zelf te weinig consequent, eerlijk gezegd. Het is iets waar ik zelf ook nog in oefen.

Gebruik AI gerust om te verkennen, om snel een paar richtingen te zien. Maar verfijn de uiteindelijke keuze zelf. Dat is precies het verschil tussen AI als gereedschap en AI als vervanging.

En kijk verder dan alleen je tekenwerk. Spreid waar mogelijk je inkomen. Houd je rechten en de regelgeving rond AI-training in de gaten. Blijf aangesloten bij collectieve belangenbehartiging, via de BNO of Pictoright bijvoorbeeld. Dat voelt minder als creatief werk, maar het is wat je positie op de langere termijn overeind houdt.

Een open plek

Ik zou hier graag een concreet voorbeeld uit mijn eigen praktijk geven, een moment waarop dit verschil tussen "goed genoeg" en "een eigen standpunt" zich scherp voordeed bij een opdracht. Dat voorbeeld heb ik nu niet paraat, maar het is precies het soort moment dat de moeite waard is om bij stil te staan in je eigen werk.

Misschien herken je het zelf al. Een opdracht waarbij je iets sneller had kunnen afraffelen, maar toch die ene keuze maakte om het net anders te doen. Dat is waarschijnlijk het beste bewijs dat je meer bent dan een uitvoerder.

Deze tekst combineert een eigen bewerking van inzichten uit de video "AI Will Remove 'Average' Designers (Here's What Survives)" van Satori Graphics met eigen observaties over de emotionele kant van AI en waar het vak naartoe lijkt te bewegen.

Deze tekst is een eigen bewerking van inzichten uit de video "AI Will Remove 'Average' Designers (Here's What Survives)" van Satori Graphics, vertaald naar de context van illustratie.

Bij het schrijven van deze tekst heb ik gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel, bijvoorbeeld voor het structureren en opstellen van de tekst. De uiteindelijke inhoud is door mij beoordeeld, aangevuld en geredigeerd.

Illustrator zijn in het AI-tijdperk