Wat AI-watermerken betekenen voor jouw werk
Sinds 2 augustus 2026 is het wettelijk verplicht. AI-gegenereerde tekst, beeld, audio en video moet machineleesbaar herkenbaar zijn. Dat staat in artikel 50 van de EU AI Act. Geen vrijblijvende richtlijn, gewoon een verplichting.
Ik dook er even in, omdat ik zelf met Midjourney werk als referentie voor mijn schetsen. Het uiteindelijke werk schilder ik met echte verf. Ik wilde weten waar ik dan precies sta.
Hoe Claude dit oplost
Bij tekst gebruikt Claude een onzichtbaar watermerk, ingeweven tijdens het genereren zelf. Het reist mee als je kopieert en plakt. Bij bestanden zoals SVG, PNG of JPG gaat het via ondertekende C2PA-metadata. Dat is een herkomstlabel, met een detectie voor geknoei.
Dit geldt voor modellen die zijn gelanceerd op of na 2 augustus 2026. Oudere modellen nog niet. Er wordt aan gewerkt, zonder concrete datum.
Het watermerk verdwijnt bij zware herschrijving, formaatconversie, of gewoon een screenshot. Er is geen aan- of uitknop. En een publieke manier om zelf te checken of iets gelabeld is, komt nog. Ook daar geen datum bij.
Adobe is verder, en relevanter voor mij
Voor mijn eigen praktijk is Adobe eigenlijk de interessantere partij. Sinds begin 2026 is het daar verplicht voor elke workflow met generatieve functies, niet optioneel.
Firefly heeft C2PA-credentials al ingebouwd sinds de lancering in 2023. Ook via Photoshop's Generative Fill en Illustrator's Generative Recolor. Die credentials blijven behouden door de hele Photoshop-bewerkingsketen heen. Het manifest verwijst gewoon terug naar het origineel.
Een kleine uitzondering: Illustrator zelf voegt bij export geen credentials toe. Dat loopt via Photoshop of Bridge, verderop in de Creative Cloud-keten.
En net als bij Claude verdwijnt het label alsnog bij herencoderen, screenshots, formaatconversie, niet-behoudende editors, of het platten van een bestand voor drukwerk.
Firefly heeft inmiddels trouwens ook een video-workflow, via Runway, met dezelfde C2PA-labeling. Bij Adobe draait dit al. Bij Claude is het nog toekomstmuziek.
Waar ik zelf sta
Er is een uitzondering die mij direct raakt. Standaardbewerkingen die de input of betekenis niet wezenlijk veranderen, vallen buiten de meldplicht.
Mijn manier van werken, Midjourney als referentie, het eindwerk zelf geschilderd met echte verf, valt sowieso buiten deze hele discussie. Het eindresultaat is namelijk geen AI-output meer. Dat is fijn om zwart op wit te zien staan, ook al vermoedde ik het al.
Pictoright en de BNO
Ik heb nog geen specifiek standpunt gevonden van Pictoright of de BNO over watermerken of C2PA specifiek. Hun aandacht gaat op dit moment vooral naar ongeautoriseerd gebruik van werk als AI-trainingsdata. Dat gebeurt via de nieuwe Federatie Beeldrechten, samen met BBK, BOK, DuPho, Kunstenbond, NVJ en NVF, en Platform BK.
Transparantie-labeling lijkt daar nog niet expliciet op de agenda te staan. Ik verwacht dat daar op een gegeven moment alsnog een positie over komt.
Wat dit praktisch betekent
Dit geeft me een concreter argument voor iets wat ik al aanraadde: AI-clausules opnemen in je contracten. Een opdrachtgever kan straks namelijk zelf controleren of een deel van een proces AI-ondersteund was. Dat verandert het gesprek een beetje, van "vertrouw me maar" naar "hier is het aantoonbaar".
Mijn eigen manier van werken blijft juridisch schoon onder deze regels. Dat is prettig, maar het is ook geen reden om achterover te leunen.
Ik verwacht dat dit soort labeling vrij snel de norm wordt bij zowat elke tool die je gebruikt, niet alleen bij Claude en Adobe. Het is de moeite waard om nu al te weten hoe het bij jouw eigen workflow uitpakt, in plaats van er later achteraan te lopen.
Samengesteld op basis van een gesprek met Claude, augustus 2026. Bronnen: Anthropic Help Center, TechCrunch, Forbes, The Register, Adobe-documentatie, Pictoright, Autoriteit Persoonsgegevens.
Bij het schrijven van deze tekst heb ik gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel, bijvoorbeeld voor het structureren en opstellen van de tekst. De uiteindelijke inhoud is door mij beoordeeld, aangevuld en geredigeerd.